Hành trình tuần hoàn nhựa 2026 vừa được khởi động tại TP.HCM, hướng tới giải quyết đồng thời bài toán phân loại, thu gom, tái chế và tìm kiếm các giải pháp công nghệ, đổi mới sáng tạo nhằm khơi thông dòng vật liệu và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Ngày 26/8, Unilever Việt Nam phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM và Hội Liên hiệp Phụ nữ TP.HCM tổ chức sự kiện khởi động Hành trình tuần hoàn nhựa 2026. Trong khuôn khổ chương trình, các bên ký kết hợp tác thúc đẩy phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, nghiên cứu và từng bước nhân rộng mô hình Trạm thu hồi vật liệu tái chế (MRF).
Cùng với đó, Cuộc thi “Giải pháp Đổi mới Tuần hoàn Nhựa 2026” (PCIC 2026) chính thức mở cổng đăng ký, hướng tới tìm kiếm những giải pháp có khả năng giải quyết các vấn đề cụ thể trong chuỗi giá trị nhựa.
Lễ ký kết biên bản ghi nhớ Hợp tác Phân loại rác tại nguồn
Từ sáng kiến đến giá trị kinh tế
Từ góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Bích Vân, Tổng Giám đốc Quốc gia Unilever Việt Nam, cho rằng thị trường tái chế tại Việt Nam đã có những tiến bộ, song vẫn còn lượng lớn vật liệu sau sử dụng chưa được khai thác hiệu quả để cung ứng ổn định, chất lượng cao và ở quy mô lớn hơn.
Theo bà Vân, các sáng kiến công nghệ và đổi mới sáng tạo có thể góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn trong chuỗi phân loại – thu gom – tái chế, đồng thời nâng cao tính cạnh tranh về kinh tế của thị trường vật liệu tái chế.
Unilever Việt Nam cho biết sẽ tiếp tục gia tăng tỷ lệ nhựa tái chế trong bao bì sản phẩm, qua đó góp phần tạo thêm nhu cầu đối với vật liệu tái chế và thúc đẩy thị trường tuần hoàn nhựa.
PCIC 2026 kế thừa kết quả từ mùa giải năm 2024, khi chương trình thu hút hơn 350 dự án, ý tưởng và doanh nghiệp; kết nối hơn 500 cá nhân, tổ chức; quy tụ 42 chuyên gia và ghi nhận 48 ý tưởng đổi mới sáng tạo cùng 47 giải pháp triển vọng.
Việc đồng thời thúc đẩy phân loại tại nguồn và tìm kiếm giải pháp đổi mới sáng tạo cho thấy cách tiếp cận của Hành trình tuần hoàn nhựa 2026 không chỉ dừng ở xử lý rác thải, mà hướng tới tổ chức lại toàn bộ dòng vật liệu.
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh thực thi trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) và Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện kinh tế tuần hoàn đến năm 2035, việc hình thành hệ thống phân loại, thu gom, tái chế đồng bộ, cùng với công nghệ và các mô hình kinh doanh mới, sẽ là yếu tố quan trọng để biến nguồn vật liệu sau sử dụng thành nguồn lực kinh tế.
Hành trình này vì thế không chỉ đặt câu hỏi làm thế nào để giảm rác thải nhựa, mà còn hướng tới bài toán lớn hơn: làm thế nào để những vật liệu đã qua sử dụng tiếp tục được đưa trở lại nền kinh tế với giá trị cao hơn.
Phát biểu tại sự kiện, ông Vũ Đình Nam, Phó Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho rằng kinh tế tuần hoàn cần sự tham gia và kết nối của nhiều chủ thể.
Theo ông Nam, Nhà nước có vai trò kiến tạo thể chế và môi trường chính sách; các nhà khoa học, viện nghiên cứu và trường đại học cung cấp tri thức, công nghệ và giải pháp; doanh nghiệp đưa sáng kiến vào sản xuất, kinh doanh và thị trường. Trong khi đó, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo góp phần cung cấp nguồn lực để các ý tưởng có tiềm năng phát triển và mở rộng quy mô.
Không chỉ phân loại, mà phải khép kín dòng vật liệu
Theo các bên tham gia chương trình, phân loại rác tại nguồn chỉ là bước đầu của quá trình tuần hoàn. Nếu vật liệu sau khi được người dân phân loại vẫn bị thu gom chung hoặc thiếu địa điểm tiếp nhận phù hợp, hiệu quả của hoạt động này sẽ khó được duy trì.
Bởi vậy, hợp tác giữa Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, Hội Liên hiệp Phụ nữ TP.HCM và Unilever Việt Nam không chỉ tập trung vào tuyên truyền, vận động người dân mà còn hướng tới xây dựng hệ thống tiếp nhận vật liệu sau phân loại.
Theo biên bản ghi nhớ, các bên sẽ phối hợp xây dựng kế hoạch phân loại chất thải rắn tại nguồn; nghiên cứu, thí điểm mô hình MRF tại khu dân cư, chợ truyền thống, trường học và những địa điểm phù hợp. Các hoạt động truyền thông, giáo dục cộng đồng cũng được triển khai song song nhằm đưa việc phân loại rác trở thành một phần trong sinh hoạt thường ngày.
Mô hình MRF tại phường Tân Mỹ là một ví dụ bước đầu. Tại đây, vật liệu tái chế do người dân mang tới được cân, phân loại theo từng nhóm và lưu trữ riêng trước khi chuyển tới các đơn vị tái chế phù hợp. Dữ liệu về quá trình tiếp nhận và phân loại được số hóa, cập nhật trên ứng dụng GRAC để người dân theo dõi.
Sau hơn 3 tháng triển khai, Trạm MRF (Phường Tân Mỹ) đã thu hồi hơn 5,5 tấn vật liệu tái chế, với hơn 700 lượt người dân tham gia.
Sau hơn 3 tháng triển khai, trạm đã thu hồi hơn 5,5 tấn vật liệu tái chế với hơn 700 lượt người dân tham gia. Không chỉ thực hiện chức năng thu hồi vật liệu, trạm còn trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng, nơi trẻ em được hướng dẫn về bảo vệ môi trường và làm các sản phẩm từ vật liệu tái chế.
Đáng chú ý, Công ty Cổ phần Công nghệ GRAC, đơn vị tham gia mô hình tại Tân Mỹ từng được vinh danh tại Cuộc thi “Giải pháp Đổi mới Tuần hoàn Nhựa” năm 2024. Việc giải pháp từ một cuộc thi được kết nối với doanh nghiệp và địa phương để thử nghiệm trong thực tế cho thấy khả năng hình thành một vòng kết nối từ ý tưởng, đổi mới sáng tạo đến ứng dụng.
Mở rộng không gian cho các giải pháp công nghệ
Nếu mô hình MRF tập trung giải quyết bài toán tổ chức dòng vật liệu hiện có, PCIC 2026 hướng tới tìm kiếm những giải pháp mới cho các khâu còn nhiều điểm nghẽn.
Cuộc thi do Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Unilever Việt Nam phối hợp triển khai, với sự đồng hành của Đại sứ quán Anh và 8 hiệp hội. Các lĩnh vực được tìm kiếm gồm thiết kế bao bì, vật liệu thay thế, công nghệ tái chế, phân loại – thu gom, mô hình kinh doanh tuần hoàn, giảm rác thải nhựa và tiêu dùng bền vững.
Lễ ký kết hợp tác phân rác tại nguồn
Một điểm mới của mùa giải năm nay là mở rộng nguồn tìm kiếm giải pháp. Bên cạnh doanh nghiệp khởi nghiệp, trường đại học và các tổ chức khoa học – công nghệ, cuộc thi khuyến khích sự tham gia của các nhóm nghiên cứu và phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp.
Đây là nhóm có khả năng tiếp cận trực tiếp những bài toán phát sinh trong hoạt động sản xuất, từ nguyên liệu, chất lượng, dây chuyền, nguồn cung cho tới chi phí. Việc đưa những nhóm này vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được kỳ vọng giúp các giải pháp bám sát hơn nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Đáng chú ý hơn, PCIC 2026 đặt trọng tâm vào khả năng đưa giải pháp ra khỏi phạm vi cuộc thi. Những đội có tiềm năng sẽ được kết nối với doanh nghiệp có nhu cầu ứng dụng, chuyên gia kỹ thuật, đơn vị thu gom – tái chế, đối tác trong chuỗi giá trị và nhà đầu tư phù hợp.
Qua đó, các nhóm phát triển giải pháp có thêm cơ hội xác định rõ nhu cầu thị trường, yêu cầu kỹ thuật và nguồn lực cần thiết để tiến tới thử nghiệm hoặc ứng dụng.
Thanh Trúc