Trong tháng này, Alpha Books cùng NXB Thế Giới cho ra mắt cuốn sách Siêu dự báo, bổ sung vào tủ sách tư duy & sáng tạo của đơn vị một tài liệu quý giá về khả năng tiên đoán của con người, đồng thời giải mã câu hỏi: Liệu chúng ta có thể tiên đoán tương lai một cách khoa học?
Khi nghiên cứu về các công trình dự báo, hai tác giả Tetlock và Dan Gardner phát hiện ra rằng hóa ra nhiều dự báo của chuyên gia cũng chỉ có tỷ lệ chính xác ngang ngửa những người đoán mò; tuy thế, không thể phủ nhận là có những người có khả năng dự báo vượt trội. Vì vậy, hai tác giả đã nghiên cứu và cho ra công trình bậc thầy về dự báo này – Siêu dự báo – để trả lời các câu hỏi: liệu có bí mật gì ẩn sau kết quả này, những phương pháp khoa học là gì, và người bình thường có thể học được khả năng dự báo đó không.
Phá vỡ lầm tưởng về năng lực “bẩm sinh”
Trong cuốn sách, Tetlock dẫn chứng nhân vật Maya của phim Zero Dark Thirty. Khi cô tuyên bố chắc chắn 100% về nơi ẩn náu của Bin Laden để thúc đẩy một cuộc tấn công, dưới góc độ khoa học dự báo, đó là một sai lầm chết người về nhận thức. Tetlock chỉ ra rằng: Sự tự tin tuyệt đối thường là dấu hiệu của một dự báo tồi.
Thay vì bám lấy sự chắc chắn tuyệt đối, Tetlock phác thảo chân dung của một nhà “siêu dự báo” qua những phẩm chất có thể rèn luyện: tính thận trọng, sự khiêm nhường và tư duy hệ thống. Thông qua việc giải phẫu những sự kiện lịch sử như Vịnh Con Lợn hay Mùa xuân Ả Rập, tác giả chứng minh rằng dự báo tốt không cần đến siêu máy tính hay “xuất chúng” kiểu Tom Friedman. Một nhà “siêu dự báo” theo quan điểm của Tetlock là người có sự bền bỉ trong việc thu thập bằng chứng đa nguồn và khả năng hiệu chỉnh cởi mở ngay khi dữ liệu thay đổi.
Bản phác thảo chân dung từ năm 2005 đã được minh chứng qua giải đấu dự báo kéo dài 4 năm do tình báo Mỹ tổ chức. Tại đây, nhóm “Siêu dự báo” của Tetlock được tập hợp những người bình thường từ nhiều ngành nghề đã chiến thắng áp đảo các nhà phân tích, dự báo chuyên nghiệp với biên độ chính xác cao hơn tới 30%, dù đối thủ có quyền tiếp cận các thông tin mật trong chính phủ.
Bí mật đằng sau những “mắt chuồn chuồn”
Điều gì giúp những người bình thường này chiến thắng? Câu trả lời nằm ở phương pháp luận. Giỏi toán là nền tảng, nhưng các “siêu dự báo” khác biệt ở khả năng thoát khỏi bẫy tư duy của loài Nhím ( những người chỉ nhìn thế giới qua một lăng kính và thiên kiến áp đặt kinh nghiệm cá nhân). Thay vào đó, họ tư duy như loài Cáo với “mắt chuồn chuồn”: đa chiều, linh hoạt và không bảo thủ. Phương pháp này giúp họ bẻ nhỏ các bài toán vĩ mô thành những biến số có thể tính toán, đồng thời cập nhật xác suất liên tục ngay khi có dữ liệu mới, dù chỉ là thay đổi 1%.
Triết lý này hội tụ trong nhận định then chốt của tác giả:
“Tốc độ phát triển của khoa học không chỉ là tốc độ để bạn đưa ra các quan sát, mà quan trọng hơn cả là tạo ra những điều mới mẻ để thử nghiệm”.
Nghệ thuật ra quyết định trong kỷ nguyên bất định
Câu chuyện này không chỉ dành cho giới tình báo. Trong kinh doanh, sự bất định là đương nhiên. Đứng trước một biến động thị trường, nhà lãnh đạo mang tư duy “siêu dự báo” sẽ không đặt những câu hỏi lười biếng một chiều kiểu “Giá cà phê Arabica sẽ tăng hay giảm?” “Thương vụ M&A này sẽ lãi hay lỗ?”
Thay vào đó, họ bẻ nhỏ vấn đề để soi xét: Biến động chính trị tại Trung Phi ảnh hưởng bao nhiêu phần trăm đến nguồn cung? Xác suất đứt gãy chuỗi cung ứng khi đi qua các tuyến vận chuyển huyết mạch trong ba tháng tới là bao nhiêu? Ai sẽ thay thế thủ tướng Abiy Ahmed tại Ethiopia trong tương lai…
Siêu dự báo: Cuốn sách được định sẵn để trở thành một tác phẩm kinh điển hiện đại
Ngay từ khi ra mắt, Siêu dự báo đã thiết lập một tiêu chuẩn mới cho dòng sách chiến lược và quản trị toàn cầu; và nằm trong danh sách bán chạy của New York Times, cuốn sách còn giành “cú đúp” vinh danh từ The Economist và Bloomberg cho hạng mục xuất sắc nhất năm.
Cuốn sách đã được chuyển ngữ sang hơn 20 ngôn ngữ, đây đã trở thành tài liệu tham chiếu không thể thiếu của các chiến lược gia Phố Wall, giới điều hành cấp cao (C-level) và cả những chuyên gia phân tích tại CIA.
THÔNG TIN TÁC GIẢ
Philip E. Tetlock
Giáo sư Đại học Annenberg tại trường Đại học Pennsylvania, đồng thời cũng giảng dạy và nghiên cứu ở Trường Kinh doanh Wharton và Trường Khoa học & Nhân văn thuộc Đại học Pennsylvania
Ông là tác giả của nhiều cuốn sách về đề tài tâm lý học, khoa học chính trị và hành vi tổ chức, trong đó cuốn Siêu dự báo nằm trong danh sách bán chạy của New York Times và được The Economist bình chọn là một trong những cuốn sách hay nhất năm.
Tetlock là đồng chủ nhiệm nghiên cứu của Good Judgment Project, một nghiên cứu kéo dài nhiều năm nhằm tìm ra cách dự báo tương lai chính xác hơn bằng khoa học hành vi và trí tuệ tập thể.
Dan Gardner
Từng là cây bút bình luận và phóng viên chuyên đề giành được nhiều giải thưởng lớn của báo chí Canada. Ông cũng tác giả của nhiều cuốn sách nằm trong danh sách bán chạy New York Times về tâm lý học và việc ra quyết định. Sách của ông đã được dịch ra 21 ngôn ngữ và xuất bản ở 24 quốc gia, trong đó có cuốn Risk (Nguy cơ) đã được xuất bản ở Việt Nam.
Ngoài ra, Gardner còn là một diễn giả ăn khách về các chủ đề như dự báo, rủi ro và việc ra quyết định.
—————————-
Alpha Books được biết đến là một trong những thương hiệu hàng đầu về dòng sách quản trị kinh doanh, phát triển kỹ năng, tài chính, đầu tư… với các cuốn sách hướng dẫn khởi nghiệp, phương pháp và kinh nghiệm quản trị của các chuyên gia và các tập đoàn nổi tiếng trên thế giới như: Tư duy nhanh và chậm (Daniel Kahneman), Điểm bùng phát (Malcolm Gladwell), Chiến lược đại dương xanh (W.Chan Kim, Renée Mauborgne), Tư duy hệ thống (Donella Meadows), Phi lý trí (Dan Ariely)…
Sau hơn 20 năm hình thành và phát triển, Alpha Books đã từng bước khẳng định tên tuổi của mình, đặc biệt đối với các thế hệ độc giả là các doanh nhân, nhà quản lý và những người trẻ luôn khát khao xây dựng sự nghiệp thành công.
Thanh Dung